Bán Khống: Cách bán khống cổ phiếu

2024.07.09 2024.07.09 Bán Khống: Cách bán khống cổ phiếu

Alan Tsagaraevhttps://litefinancevi.org/blog/authors/alan-tsagaraev/

Bán khống là một trong những chiến lược chính để giao dịch cổ phiếu. Đây là hình thức cao cấp hơn một chút so với giao dịch mua cơ bản, bởi vì nó không trực quan bằng. Trong khi hoạt động giao dịch mua yêu cầu bạn đợi cho đến khi cổ phiếu tăng giá, chiến lược bán khống sẽ cho phép bạn kiếm lợi nhuận khi giá trị cổ phiếu đi xuống.

Một lý do khác khiến loại hình giao dịch này cao cấp hơn đó là cho phép bạn vay cổ phiếu. Việc này khá rủi ro, đặc biệt nếu bạn không thực sự biết cách hành động hay phản ứng trong thế giới giao dịch chứng khoán luôn thay đổi này. Mặc dù bạn không thể nghiên cứu cách sử dụng trực giác và phản xạ của mình, nhưng lý thuyết này sẽ giúp bạn tìm hiểu rõ hơn về bán khống là gì và liệu bạn có muốn bán khống cổ phiếu hay không.

Bán khống trên thị trường chứng khoán là gì?

Bán khống là một chiến lược tài chính cho phép các nhà đầu tư kiếm lợi nhuận từ một cổ phiếu giảm giá trong những biến động giá ngắn hạn. Nói một cách đơn giản, đó là việc đặt cược vào cổ phiếu của một công ty.

Nếu mọi thứ diễn ra chính xác như dự định, bạn có thể mua lại cổ phiếu và trả cho nhà môi giới của mình với giá thấp hơn, sau đó bỏ túi phần tiền chênh lệch giá mua và bán. Lợi nhuận này đến từ việc giá cổ phiếu giảm thay vì tăng.

Chiến lược này có thể là một công cụ mạnh mẽ cho các nhà đầu tư đã có kiến thức và kinh nghiệm, nhưng điểm trừ là không hoàn toàn phi rủi ro. Điều quan trọng cần lưu ý là khi bạn bán khống, về mặt lý thuyết, khoản lỗ tiềm ẩn sẽ không giới hạn. Nếu giá cổ phiếu tăng thay vì giảm, bạn sẽ phải mua lại cổ phiếu với giá cao hơn, dẫn đến thua lỗ.

Làm thế nào để thực hiện bán khống cổ phiếu trên thị trường?

Đặc điểm của bán khống cổ phiếu có thể là một sự bổ sung giá trị cho danh mục đầu tư của bạn, tuy nhiên bạn phải có cách tiếp cận chiến lược một cách thận trọng và hiểu biết rõ ràng về quy trình. Nếu bạn quyết định bán khống một cổ phiếu, đây sẽ là các bước thực hiện chuẩn để tránh những rủi ro:

1. Lựa chọn nhà môi giới phù hợp. Để bắt đầu, bạn sẽ cần nhà môi giới phù hợp cho loại hình giao dịch kiếm lợi từ chênh lệch giá này. Không phải tất cả các nhà môi giới đều cung cấp dịch vụ bán khống. Chính vì vậy, bạn hãy chọn nhà môi giới với dịch vụ khả dụng và đảm bảo tài khoản của bạn được chấp thuận để bán khống.

2. Xác định cổ phiếu. Xác định cổ phiếu bạn muốn bán khống. Hãy tìm những cổ phiếu mà bạn cho rằng được định giá quá cao hoặc kỳ vọng sẽ đạt được mức giá thấp hơn. Tiến hành nghiên cứu và phân tích thận trọng để hỗ trợ quyết định của bạn.

3. Vay mượn cổ phiếu. Khi bạn đã chọn được cổ phiếu, bạn sẽ cần mượn cổ phiếu đó từ nhà môi giới của mình. Bước này thường liên quan đến việc trả lãi cho số lượng chứng khoán đã vay mượn. Nhà môi giới của bạn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình vay mượn này.

4. Thực hiện hiện đặt lệnh bán khống. Đặt lệnh bán khống cổ phiếu thông qua tài khoản môi giới cho phép bán khống của bạn. Bạn sẽ bán số cổ phiếu đã vay theo giá thị trường hiện tại. Nhà môi giới của bạn sẽ giữ số tiền thu được từ lệnh bán trong tài khoản của bạn cho đến khi bạn quyết định thanh toán việc bán khống của mình (nghĩa vụ mua lại cổ phiếu), hoặc cho đến khi nhà môi giới yêu cầu bạn làm điều đó.

Bạn cũng cần lưu ý rằng rủi ro của việc bán khống là cố hữu, bao gồm cả những khoản lỗ tiềm ẩn không giới hạn nếu giá cổ phiếu tăng vọt. Đó là lý do tại sao bạn cần chuẩn bị đầy đủ trước khi trải nghiệm loại hình giao dịch này. Hãy đảm bảo bao gồm các lệnh cắt lỗ để tránh các chi phí không cần thiết.

Hãy nhớ rằng việc bán khống phải là một phần của chiến lược đầu tư được cân nhắc kỹ lưỡng và điều quan trọng là phải có kế hoạch rút lui rõ ràng. Luôn cân nhắc tìm kiếm lời khuyên từ cố vấn tài chính hoặc nghiên cứu chuyên sâu trước khi tham gia giao dịch ký quỹ để giảm thiểu rủi ro và đưa ra quyết định sáng suốt.

Và nếu bạn nhận thấy giao dịch bán khống có vẻ giống như một cách táo bạo để lợi dụng một nhà môi giới thiếu cảnh giác thực hiện việc thao túng cổ phiếu, thì đó là bởi vì…điều đó đúng một phần. Hành động này không phải là gian lận, liên quan đến rủi ro pháp lý hay thậm chí là bất hợp pháp: đây là một trong những loại hình giao dịch chính được chấp nhận rộng rãi, song có thể có các quy định chống bán khống ở quốc gia của bạn và nhiều nhà môi giới sẽ không cho phép loại chiến lược này.

Tại sao lại bán khống cổ phiếu?

Bán khống cổ phiếu có thể phục vụ nhiều mục đích chiến lược khác nhau cho cả nhà đầu tư nhỏ và chuyên nghiệp. Dưới đây là một số lý do chính mà các cá nhân và tổ chức lựa chọn bán khống cổ phiếu:

• Lợi nhuận từ đợt suy thoái. Chiến lược này cho phép các nhà đầu tư thu lợi nhuận khi họ dự đoán giá của mã cổ phiếu trong tương lai sẽ giảm, có thể hoạt động như một hàng rào chống lại sự suy thoái của thị trường và giúp bù đắp tổn thất trong danh mục đầu tư.

• Tận dụng sự định giá quá cao. Các nhà đầu tư bán khống những cổ phiếu mà họ tin rằng đang được định giá quá cao hoặc đang trải qua một bong bóng đầu cơ. Bằng cách đặt cược vào những cổ phiếu này, họ mong muốn thu lợi nhuận từ việc điều chỉnh về mức định giá hợp lý hơn.

• Đa dạng hóa danh mục đầu tư. Chiến lược này mang lại cơ hội đa dạng hóa danh mục đầu tư. Khi các vị thế mua truyền thống hoạt động kém hiệu quả, những vị thế đó có thể tạo ra lợi nhuận.

• Quản lý rủi ro. Chiến lược này có thể đóng vai trò như một công cụ quản lý rủi ro. Các nhà đầu tư sử dụng nó để bảo vệ lợi nhuận từ các vị thế mua hiện tại bằng cách hedging trước những đợt đảo chiều thị trường tiềm năng.

• Tạo thu nhập. Một số nhà đầu tư sử dụng bán khống như một chiến lược tạo thu nhập. Họ thu lợi nhuận hoặc phí từ việc cho vay cổ phiếu mình không sở hữu, làm tăng thêm lợi nhuận tổng thể của họ.

Bán khống bao gồm một phân khúc cụ thể, cho phép các cá nhân tận dụng một thị trường đang đi xuống. Khi một cổ phiếu bắt đầu sụt giảm, số lượng nhà giao dịch ký quỹ tăng theo cấp số nhân. Việc bán khống không đảm bảo lợi nhuận nhưng nó hoàn toàn có thể mang lại kết quả. Rất nhiều điều phụ thuộc vào may mắn và khả năng đọc thị trường của bạn.

Ưu và nhược điểm từ hoạt động bán khống cổ phiếu. Đặc điểm và rủi ro khi giao dịch chứng khoán

Bên cạnh những lợi ích đáng kể thì chiến lược này cũng tồn tại nhiều nhược điểm. Đây thực sự là một chiến lược tiên tiến với nhiều khía cạnh cần xem xét. Câu hỏi đặt ra là chúng ta có nên trải nghiệm? Ưu và nhược điểm là gì?

Ưu điểm của bán khống

Chiến lược này có thể mang lại lợi ích vô cùng lớn nếu được thực hiện trong điều kiện phù hợp. Dưới đây là một số ví dụ điển hình:

• Tăng tính linh hoạt. Một điểm cộng về giao dịch ký quỹ là cho phép bạn tham gia vào thị trường ngay cả tình hình chuyển biến xấu. Trong điều kiện thông thường, đó là khoảng thời gian bạn muốn thanh lý tất cả tài sản của mình và chờ đợi. Nhưng nếu biết cách bán khống, bạn có thể đạt được điều gì đó ngay cả trong xu hướng giảm giá.

• Lợi nhuận cao. Những vị thế như vậy có khả năng tạo ra lợi nhuận cao nếu bạn đưa ra quyết định đúng. Thật đáng buồn, nhưng một đợt giảm lớn có nhiều khả năng xảy ra hơn đợt tăng vọt. Hơn nữa, bạn thường biết được khi nào sự sụt giá quy mô sẽ xảy ra.

• Quản lý rủi ro. Có rất nhiều chiến lược quản lý rủi ro bao gồm các vị thế bán. Bởi vì chúng phát triển mạnh khi thị trường sụt giảm, bạn có thể bù trừ xu hướng giảm ‘khó ưa’ bằng cách thực sự tận dụng nó. Dù là cách này hay cách khác, một chiến lược tránh rủi ro tốt nên bao gồm một số lệnh bán khống.

Nhược điểm của bán khống

Như bạn có thể đoán được, có những rủi ro đáng kể liên quan đến chiến lược này. Một số nhược điểm nổi bật hơn bao gồm:

• Giao dịch ký quỹ. Bán khống là một chiến lược sử dụng tài khoản ký quỹ — một hệ thống hà khắc sẽ trừng phạt bạn nghiêm ngặt nếu khoản tiền của bạn quá hạn hoặc ngay cả khi bạn không có đủ tài sản thế chấp trong tài khoản cá nhân. Đó là lý do tại sao bạn cần phải cẩn thận trong việc chọn nhà môi giới.

• Điều kiện đòi hỏi. Để bán khống một cổ phiếu đúng cách, bạn cần phân tích thị trường tốt, có đủ thông tin, cảnh giác, sử dụng các công cụ tiên tiến và phản xạ nhanh. Nếu sự cố xảy ra, bạn cần phải có mặt và đưa ra quyết định khó khăn: ở lại hoặc trốn chạy.

• Rủi ro thua lỗ cao. Mặc dù chiến lược này có thể giúp bạn kiếm được rất nhiều tiền nhưng cũng thể khiến bạn mất nhiều tiền hơn nữa. Nếu cổ phiếu tăng giá bất ngờ, bạn không chỉ mất đi lợi nhuận mà còn phải trả khoản nợ. Cuối cùng, khoản lỗ lũy kế có thể không còn giá trị nữa.

Đây là những tiêu cực chính, nhưng chúng không phải là toàn bộ bức tranh toàn cảnh.

Chi phí và rủi ro khi bán khống cổ phiếu

Bán khống có thể là một chiến lược đầu tư hiệu quả nhưng đồng thời đi kèm với chi phí và rủi ro cố hữu cần được cân nhắc cẩn thận.

Tổn thất khi bán khống không giới hạn

Một trong những rủi ro đáng kể nhất về loại hình giao dịch này là nguy cơ thua lỗ không giới hạn.

Không giống như việc mua một cổ phiếu mà khoản lỗ của bạn được giới hạn ở số tiền bạn đầu tư, bán khống không tồn tại giới hạn như vậy. Nếu cổ phiếu tăng giá đáng kể thay vì giảm như mong đợi, bạn sẽ phải mua lại cổ phiếu với giá cao hơn, từ đó gây ra tổn thất nặng nề.

Nguy cơ thua lỗ không giới hạn này khiến cho việc quản lý rủi ro và giám sát chặt chẽ các vị thế bán khống của bạn trở nên quan trọng để tránh những hậu quả tài chính nghiêm trọng. Nhà đầu tư phải có chiến lược rút lui rõ ràng và đặt lệnh cắt lỗ để giảm thiểu rủi ro một cách hiệu quả.

Bán non

Bán non (short squeeze) đại diện cho một kịch bản nguy hiểm đối với nhà đầu tư thực hiện giao dịch bán khống. Trong một thời gian ngắn, giá cổ phiếu phát triển đột ngột, thường là do tin tức tích cực hoặc làn sóng mua sắm điên cuồng đột ngột. Sự gia tăng này buộc những người bán khống phải nhanh chóng chốt vị thế của mình, thông thường ở mức giá cổ phiếu cao hơn đáng kể so với dự đoán.

Kết quả là việc đổ xô mua cổ phiếu sẽ khuếch đại đà tăng giá, tạo ra một vòng luẩn quẩn có thể dẫn đến thua lỗ lớn cho người bán khống. Việc bán non xảy ra do nhiều yếu tố khác nhau, khiến các nhà đầu tư tham gia bán khống phải theo dõi chặt chẽ các điều kiện thị trường và các sự kiện tin tức tiềm ẩn có thể dẫn đến tình trạng bán non đó.

Lợi nhuận tiềm năng của bán khống ít hơn

Khi việc bán khống diễn ra, số cổ phiếu đang được bán kỳ vọng thu lợi ngay cả khi giá của chúng giảm. Mặc dù vậy, hành động này vốn đã hạn chế lợi nhuận tiềm năng so với đầu tư dài hạn truyền thống. Khi bạn mua một cổ phiếu, về mặt lý thuyết, tiềm năng lợi nhuận là không giới hạn vì giá cổ phiếu có thể tăng vô thời hạn.

Ngược lại, tiềm năng lợi nhuận của việc bán khống bị giới hạn ở mức 100% khi cổ phiếu trở nên vô giá trị vì nó không thể giảm xuống dưới 0. Hạn chế này nghĩa là người bán khống phải đối mặt với tỷ lệ rủi ro-lợi nhuận không đối xứng. Mặc dù họ có thể hưởng lợi từ việc giá giảm, song lợi nhuận của họ bị giới hạn và khoản lỗ tiềm ẩn là không giới hạn nếu giá cổ phiếu tăng đáng kể.

Do đó, việc bán khống đòi hỏi phải xem xét cẩn thận rủi ro và lợi nhuận, các nhà đầu tư phải lưu ý đánh giá liệu chiến lược có phù hợp với mục tiêu tài chính và khả năng chấp nhận rủi ro của họ hay không.

Các chi phí khác trong giao dịch bán khống

Ngoài các khoản lỗ tiềm ẩn và lợi nhuận hạn chế, bán khống còn kéo theo nhiều chi phí khác mà các nhà đầu tư cần xem xét khi đưa ra quyết định:

• Chi phí lãi vay. Người bán khống phải trả lãi cho cổ phiếu đi vay. Chi phí lãi vay này có thể tích lũy theo thời gian, ảnh hưởng đến lợi nhuận tổng thể mục đích của việc bán khống.

• Thanh toán từng phần. Nếu cổ phiếu trả cổ tức, người bán khống thường chịu trách nhiệm thanh toán các khoản thanh toán này cho người cho vay cổ phiếu mà mình đã mượn. Điều này có thể thêm vào tổng chi phí để duy trì một vị thế bán.

• Phí vay. Một số nhà môi giới tính phí vay cổ phiếu để bán khống, điều này càng ảnh hưởng đến chi phí tổng thể của lệnh.

• Chi phí ký quỹ. Bán khống thường liên quan đến việc sử dụng tài khoản ký quỹ có thể dẫn đến phí lãi suất ký quỹ. Đây là khoản chi phí liên tục có thể làm hao mòn lợi nhuận hoặc tăng thêm tổn thất.

• Chi phí giao dịch. Hoa hồng và phí liên quan đến việc khớp lệnh bán khống có thể làm giảm lợi nhuận tổng thể.

Những điều bên trên có thể được giải quyết bằng cách lập kế hoạch và quản lý rủi ro phù hợp, nhưng bạn thường không thể tránh được chúng.

Xu hướng tăng dài hạn của thị trường khi bán khống

Một thách thức khác mà người bán khống phải đối mặt là xu hướng đi lên dài hạn trong lịch sử của thị trường chứng khoán. Theo thời gian, thị trường chứng khoán có xu hướng tăng, khiến các vị thế bán khống trở nên rủi ro hơn. Xu hướng này có nghĩa là ngay cả những khoản đặt cược bán khống hợp lý cũng có thể bị thách thức bởi xu hướng tăng giá của thị trường quy mô hơn, đòi hỏi phải có chiến lược cẩn thận và quản lý rủi ro.

21 cổ phiếu của các công ty chứng khoán bị bán khống nhiều nhất theo tổng khối lượng bán khống

Dưới đây là một số trường hợp cực kỳ thành công về các cổ phiếu bị bán khống gần đây để bạn có thể tham khảo.

Bán khống vô căn cứ là gì và vì sao hình thức bán khống bất hợp pháp?

Bán khống vô căn cứ (Naked Short Selling) là một hành động gây tranh cãi và bất hợp pháp trên thị trường tài chính. Không giống như bán khống thông thường khi nhà đầu tư vay và bán cổ phiếu mà họ không sở hữu, loại hình này liên quan đến việc bán chứng khoán mà không thực sự vay mượn hoặc đảm bảo sẵn sàng giao hàng. Đây là lý do tại sao nó bị cho là bất hợp pháp:

1. Không có cổ phiếu đi vay. Trong bán khống cổ phiếu truyền thống, nhà đầu tư mượn cổ phiếu từ một nhà môi giới hoặc nguồn khác trước khi bán chúng ra thị trường. Các cổ phiếu đã vay sau đó được mua lại để đóng vị thế bán. Trong bán khống vô căn cứ, bước quan trọng của việc vay mượn cổ phiếu bị bỏ qua.

2. Bán cổ phiếu Phantom (cổ phiếu ảo). Nhà giao dịch tham gia thị trường chứng khoán và bán cổ phiếu mà họ không sở hữu. Những cổ phiếu này về cơ bản là 'ảo' hoặc không tồn tại vì nhà giao dịch chưa mượn chúng. Thay vào đó, họ dựa vào giả định rằng họ có thể mua cổ phiếu sau đó để hoàn thành nghĩa vụ giao hàng.

3. Giao hàng không thành công. Khi đến ngày thanh toán (thường trong vòng vài ngày), nhà giao dịch phải giao cổ phiếu cho người mua. Tuy nhiên, vì họ chưa bao giờ vay mượn hay sở hữu cổ phiếu nên thường không giao được cổ phiếu theo yêu cầu của quy định thị trường.

4. Tác động thị trường. Sự hiện diện của những cổ phiếu chưa được giao hoặc giao 'không thành công' này trên thị trường có thể làm sai lệch động lực cung và cầu, từ đó có khả năng làm giảm giá cổ phiếu. Nó cũng có thể dẫn đến sự thiếu hiệu quả của thị trường, biến động và lợi thế không công bằng cho một số nhà giao dịch.

Mặc dù bản thân bán khống là một chiến lược đầu tư hợp pháp, song chiến lược này lại vượt quá giới hạn khi phá vỡ các yêu cầu vay và giao hàng quan trọng. Để bảo vệ tính toàn vẹn của thị trường và duy trì các điều kiện giao dịch công bằng, các cơ quan chức năng đã có lập trường kiên quyết chống lại hành vi bất hợp pháp này.

Nguyên tắc chuẩn mực của việc bán khống

Chuẩn mực đạo đức của chiến lược này là một chủ đề đã được tranh luận từ lâu trong giới tài chính và đầu tư. Mặc dù đây là một chiến lược hợp pháp và hợp pháp ở nhiều thị trường, nhưng nó cũng đặt ra những câu hỏi và mối lo ngại về đạo đức vì một số lý do:

• Lợi nhuận từ sự kiện không may. Người bán khống kiếm được lợi nhuận khi giá trị cổ phiếu của công ty giảm, thường do tin tức tiêu cực hoặc khó khăn tài chính. Các nhà phê bình cho rằng việc thu lợi từ sự bất hạnh của một công ty có thể được xem là hành vi thừa nước đục thả câu về mặt đạo đức, vì nó giống như hưởng lợi trên sự đau khổ của người khác.

• Thao túng thị trường. Những người bán khống tùy tiện có thể thực hiện các chiến thuật nhằm hạ giá cổ phiếu một cách giả tạo, đôi khi lan truyền thông tin hoặc tin đồn sai lệch. Điều này có thể gây tổn hại đến danh tiếng của một công ty và ảnh hưởng đến sinh kế của nhân viên và cổ đông.

• Thiếu minh bạch. Trong một số trường hợp, người bán khống có thể không tiết lộ đầy đủ vị thế hoặc ý định của mình, dẫn đến lo ngại về tính minh bạch và công bằng của thị trường.

• Bán non. Việc bán khống có thể góp phần tạo ra tình trạng bán non, trong đó giá cổ phiếu đi lên do những người bán khống đổ xô bảo đảm vị thế của họ. Mặc dù điều này dẫn đến thua lỗ cho người bán khống nhưng nó cũng có thể dẫn đến hành vi thị trường không ổn định và bất hợp lý.

• Tác động đến nhà đầu tư dài hạn. Các nhà phê bình cho rằng việc bán khống có thể không khuyến khích đầu tư dài hạn vào các công ty vì nó có thể tạo ra nhận thức tiêu cực về cổ phiếu và có khả năng gây tổn hại đến khả năng huy động vốn của công ty.

Mặt khác, những người ủng hộ việc bán khống cho rằng hình thức này đóng một vai trò quan trọng trong hiệu suất thị trường bằng cách xác định các cổ phiếu được định giá quá cao, thúc đẩy việc phát hiện giá và đóng vai trò là đối trọng với tâm lý thị trường quá lạc quan. Người bán khống có thể giúp vạch trần hành vi gian lận và sai trái của công ty, góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Cuối cùng, việc từ chối bán khống dựa trên cơ sở đạo đức là không sai. Việc này đôi khi mang lại cảm giác như thể kền kền kiếm ăn. Tuy nhiên, nếu nó xoa dịu thần kinh của bạn thì tác động của một nhà giao dịch trung bình đến việc bán khống là rất nhỏ. Tác động lớn hơn nhiều được tạo ra bởi phe cá voi, họ tham gia vào mọi đợt bán khống đáng kể.

Kết luận về bán khống

Bán khống là một chiến lược khá phức tạp có thể sinh lợi cao hoặc dẫn đến thua lỗ lớn. Bất chấp những bất lợi và chi phí của các vị thế như vậy, đôi khi chúng có thể là một lựa chọn hoàn toàn đúng đắn trong việc tối đa hóa lợi nhuận của bạn. Dù vậy, việc bán khống không nên được tiếp cận với thái độ cả tin.

Khác với giao dịch mua, rủi ro chỉ liên quan đến các thông số vốn có của một số cổ phiếu này hoặc cổ phiếu khác, chiến lược đòi hỏi phải chuẩn bị nhiều hơn. Các chi phí liên quan và mối nguy hiểm khi giao dịch bằng tài khoản ký quỹ cũng như các công cụ và kỹ năng cần thiết để thực hiện bán khống thành công là rất lớn.

Dù vậy, không thể chối bỏ sự thật đây là một loại hình giao dịch sinh lời cao.